Facebook Pixel

A^-1 = beginbmatrix 1 & 2 & 5 2 & 3 & 7 3 & 5 & 13 endbmatrix; B = beginbmatrix 8 12 21 endbmatrix ক. দেখাও যে, beginvmatrix 3 & a & b+c 3 & b & c+a 3 & c & a+b endvmatrix = 0 খ. B = A^-1P^t হলে, নির্ণায়কের সাহায্যে P নির্ণয় করো। যেখানে, P = [x y z] গ. দেখাও যে, B^tA = [7 11 -7]

বিষয়: উচ্চতর গণিত ১ম পত্র | অধ্যায়: অধ্যায়-০১ঃ ম্যাট্রিক্স ও নির্ণায়ক

সঠিক উত্তর:

ব্যাখ্যা: (ক) বামপক্ষ = beginvmatrix 3 & a & b+c 3 & b & c+a 3 & c & a+b endvmatrix দ্বিতীয় সারি থেকে প্রথম সারি বিয়োগ করে (r_2' = r_2 - r_1) এবং তৃতীয় সারি থেকে প্রথম সারি বিয়োগ করে (r_3' = r_3 - r_1) পাই, beginaligned textবামপক্ষ &= beginvmatrix 3 & a & b+c 3-3 & b-a & c+a-b-c 3-3 & c-a & a+b-b-c endvmatrix &= beginvmatrix 3 & a & b+c 0 & b-a & a-b 0 & c-a & a-c endvmatrix endaligned প্রথম কলাম বরাবর বিস্তার করে পাই, beginaligned textবামপক্ষ &= 3 beginvmatrix b-a & a-b c-a & a-c endvmatrix &= 3 beginvmatrix -(a-b) & (a-b) -(a-c) & (a-c) endvmatrix &= 3(a-b)(a-c) beginvmatrix -1 & 1 -1 & 1 endvmatrix &= 3(a-b)(a-c) × (-1 + 1) &= 3(a-b)(a-c) × 0 &= 0 endaligned সুতরাং, বামপক্ষ = ডানপক্ষ (দেখানো হলো)। (খ) দেওয়া আছে, A^-1 = beginbmatrix 1 & 2 & 5 2 & 3 & 7 3 & 5 & 13 endbmatrix, B = beginbmatrix 8 12 21 endbmatrix এবং P = [x y z]। যেহেতু P = [x y z], তাই P^t = beginbmatrix x y z endbmatrix। দেওয়া আছে, B = A^-1P^t। মান বসিয়ে পাই, beginaligned beginbmatrix 8 12 21 endbmatrix &= beginbmatrix 1 & 2 & 5 2 & 3 & 7 3 & 5 & 13 endbmatrix beginbmatrix x y z endbmatrix => beginbmatrix 8 12 21 endbmatrix &= beginbmatrix x + 2y + 5z 2x + 3y + 7z 3x + 5y + 13z endbmatrix endaligned ম্যাট্রিক্সের সমতা থেকে পাই, beginaligned x + 2y + 5z &= 8 quad dots (1) 2x + 3y + 7z &= 12 quad dots (2) 3x + 5y + 13z &= 21 quad dots (3) endaligned ক্রেমারের নিয়ম অনুযায়ী, সহগ নির্ণায়ক D, beginaligned D &= beginvmatrix 1 & 2 & 5 2 & 3 & 7 3 & 5 & 13 endvmatrix &= 1(39 - 35) - 2(26 - 21) + 5(10 - 9) &= 4 - 10 + 5 = -1 endaligned এখন, beginaligned D_x &= beginvmatrix 8 & 2 & 5 12 & 3 & 7 21 & 5 & 13 endvmatrix = 8(39-35) - 2(156-147) + 5(60-63) = 32 - 18 - 15 = -1 D_y &= beginvmatrix 1 & 8 & 5 2 & 12 & 7 3 & 21 & 13 endvmatrix = 1(156-147) - 8(26-21) + 5(42-36) = 9 - 40 + 30 = -1 D_z &= beginvmatrix 1 & 2 & 8 2 & 3 & 12 3 & 5 & 21 endvmatrix = 1(63-60) - 2(42-36) + 8(10-9) = 3 - 12 + 8 = -1 endaligned সুতরাং, x = D_x/D = -1/-1 = 1, y = D_y/D = -1/-1 = 1, z = D_z/D = -1/-1 = 1। অতএব, P = [1 1 1]। (গ) আমরা জানি, (A^-1)^-1 = A। ধরি, C = A^-1 = beginbmatrix 1 & 2 & 5 2 & 3 & 7 3 & 5 & 13 endbmatrix। নির্ণায়ক |C| = -1 (খ অংশ থেকে প্রাপ্ত)। সহগুণক ম্যাট্রিক্সের ট্রান্সপোজ বা অ্যাডজয়েন্ট ম্যাট্রিক্স Adj C নির্ণয় করি, Adj C = beginbmatrix 4 & -1 & -1 -5 & -2 & 3 1 & 1 & -1 endbmatrix সুতরাং, A = C^-1 = 1/|C| Adj C = 1/-1 beginbmatrix 4 & -1 & -1 -5 & -2 & 3 1 & 1 & -1 endbmatrix = beginbmatrix -4 & 1 & 1 5 & 2 & -3 -1 & -1 & 1 endbmatrix। এখন, beginaligned B^tA &= beginbmatrix 8 & 12 & 21 endbmatrix beginbmatrix -4 & 1 & 1 5 & 2 & -3 -1 & -1 & 1 endbmatrix &= beginbmatrix (8 × -4) + (12 × 5) + (21 × -1) & (8 × 1) + (12 × 2) + (21 × -1) & (8 × 1) + (12 × -3) + (21 × 1) endbmatrix &= beginbmatrix -32 + 60 - 21 & 8 + 24 - 21 & 8 - 36 + 21 endbmatrix &= beginbmatrix 7 & 11 & -7 endbmatrix endaligned সুতরাং, B^tA = [7 11 -7] (দেখানো হলো)।

প্ল্যাটফর্ম: প্রশ্নাবলী (https://proshnaboli.com)

Written

$A^{-1} = \begin{bmatrix} 1 & 2 & 5 \\ 2 & 3 & 7 \\ 3 & 5 & 13 \end{bmatrix}$; $B = \begin{bmatrix} 8 \\ 12 \\ 21 \end{bmatrix}$

ক. দেখাও যে, $\begin{vmatrix} 3 & a & b+c \\ 3 & b & c+a \\ 3 & c & a+b \end{vmatrix} = 0$

খ. $B = A^{-1}P^t$ হলে, নির্ণায়কের সাহায্যে $P$ নির্ণয় করো। যেখানে, $P = [x \ y \ z]$

গ. দেখাও যে, $B^tA = [7 \ \ 11 \ \ -7]$

আনলিমিটেড প্র্যাকটিস করতে চান?

প্রশ্নাবলীতে আছে ২ লাখ+ প্রশ্ন। এইচএসসি এবং এডমিশন পরীক্ষার উত্তরসহ চ্যাপ্টারভিত্তিক প্রশ্ন ব্যাংক, অধ্যায় ও বিষয়ভিত্তিক মক টেস্ট এবং লাইভ লিডারবোর্ড।

পরীক্ষা দিতে অ্যাকাউন্ট খুলুন

সম্পর্কিত প্রশ্নসমূহ

যেকোনো প্রকার ভুলভ্রান্তি বা রিপোর্ট করার জন্য অ্যাকাউন্ট খুলে প্রশ্নের রিপোর্ট বাটনে ক্লিক করুন। আমাদের এডিশনাল টিম তা দ্রুত সংশোধন করবে।