(ক)
ধরি, প্রদত্ত নির্ণায়কটি $D$।
$$
\begin{aligned}
D &= \begin{vmatrix} a & -x & a+x \\ b & -y & b+y \\ c & -z & c+z \end{vmatrix} \\
&= \begin{vmatrix} a & -x & a \\ b & -y & b \\ c & -z & c \end{vmatrix}
\end{aligned}
$$
এখানে তৃতীয় কলামের ক্ষেত্রে $C_3' = C_3 + C_2$ অপারেশন প্রয়োগ করা হয়েছে।
যেহেতু নির্ণায়কটির প্রথম ও তৃতীয় কলামের উপাদানসমূহ একই, তাই নির্ণায়কের মান শূন্য।
$$D = 0$$
অতএব,
$$\begin{vmatrix} a & -x & a+x \\ b & -y & b+y \\ c & -z & c+z \end{vmatrix} = 0$$
(প্রমাণিত)
(খ)
উদ্দীপক হতে পাই,
$$S = \begin{pmatrix} -1 & 1 \\ 2 & -3 \end{pmatrix}$$
এবং
$$T = \begin{pmatrix} 3 & -5 \\ -1 & 2 \end{pmatrix}$$
প্রথমে $S$ এর নির্ণায়ক ও বিপরীত ম্যাট্রিক্স নির্ণয় করি:
$$
\begin{aligned}
|S| &= \begin{vmatrix} -1 & 1 \\ 2 & -3 \end{vmatrix} \\
&= (-1)(-3) - (1)(2) \\
&= 3 - 2 \\
&= 1
\end{aligned}
$$
যেহেতু $|S| \neq 0$, তাই $S^{-1}$ বিদ্যমান।
$S$ এর সহগুণক ম্যাট্রিক্সের ট্রান্সপোজ (adjoint matrix):
$$\text{adj}(S) = \begin{pmatrix} -3 & -1 \\ -2 & -1 \end{pmatrix}$$
অতএব,
$$
\begin{aligned}
S^{-1} &= \frac{1}{|S|} \text{adj}(S) \\
&= \frac{1}{1} \begin{pmatrix} -3 & -1 \\ -2 & -1 \end{pmatrix} \\
&= \begin{pmatrix} -3 & -1 \\ -2 & -1 \end{pmatrix}
\end{aligned}
$$
এবার $T$ এর নির্ণায়ক ও বিপরীত ম্যাট্রিক্স নির্ণয় করি:
$$
\begin{aligned}
|T| &= \begin{vmatrix} 3 & -5 \\ -1 & 2 \end{vmatrix} \\
&= (3)(2) - (-5)(-1) \\
&= 6 - 5 \\
&= 1
\end{aligned}
$$
যেহেতু $|T| \neq 0$, তাই $T^{-1}$ বিদ্যমান।
$T$ এর সহগুণক ম্যাট্রিক্সের ট্রান্সপোজ (adjoint matrix):
$$\text{adj}(T) = \begin{pmatrix} 2 & 5 \\ 1 & 3 \end{pmatrix}$$
অতএব,
$$
\begin{aligned}
T^{-1} &= \frac{1}{|T|} \text{adj}(T) \\
&= \frac{1}{1} \begin{pmatrix} 2 & 5 \\ 1 & 3 \end{pmatrix} \\
&= \begin{pmatrix} 2 & 5 \\ 1 & 3 \end{pmatrix}
\end{aligned}
$$
এখন, $ST$ গুণফল নির্ণয় করি:
$$
\begin{aligned}
ST &= \begin{pmatrix} -1 & 1 \\ 2 & -3 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 3 & -5 \\ -1 & 2 \end{pmatrix} \\
&= \begin{pmatrix} (-1)(3) + (1)(-1) & (-1)(-5) + (1)(2) \\ (2)(3) + (-3)(-1) & (2)(-5) + (-3)(2) \end{pmatrix} \\
&= \begin{pmatrix} -3 - 1 & 5 + 2 \\ 6 + 3 & -10 - 6 \end{pmatrix} \\
&= \begin{pmatrix} -4 & 7 \\ 9 & -16 \end{pmatrix}
\end{aligned}
$$
$ST$ এর নির্ণায়ক:
$$
\begin{aligned}
|ST| &= \begin{vmatrix} -4 & 7 \\ 9 & -16 \end{vmatrix} \\
&= (-4)(-16) - (7)(9) \\
&= 64 - 63 \\
&= 1
\end{aligned}
$$
যেহেতু $|ST| \neq 0$, তাই $(ST)^{-1}$ বিদ্যমান।
$ST$ এর সহগুণক ম্যাট্রিক্সের ট্রান্সপোজ (adjoint matrix):
$$\text{adj}(ST) = \begin{pmatrix} -16 & -7 \\ -9 & -4 \end{pmatrix}$$
অতএব,
$$
\begin{aligned}
(ST)^{-1} &= \frac{1}{|ST|} \text{adj}(ST) \\
&= \frac{1}{1} \begin{pmatrix} -16 & -7 \\ -9 & -4 \end{pmatrix} \\
&= \begin{pmatrix} -16 & -7 \\ -9 & -4 \end{pmatrix}
\end{aligned}
$$
এবার $T^{-1} S^{-1}$ এর গুণফল নির্ণয় করি:
$$
\begin{aligned}
T^{-1} S^{-1} &= \begin{pmatrix} 2 & 5 \\ 1 & 3 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} -3 & -1 \\ -2 & -1 \end{pmatrix} \\
&= \begin{pmatrix} (2)(-3) + (5)(-2) & (2)(-1) + (5)(-1) \\ (1)(-3) + (3)(-2) & (1)(-1) + (3)(-1) \end{pmatrix} \\
&= \begin{pmatrix} -6 - 10 & -2 - 5 \\ -3 - 6 & -1 - 3 \end{pmatrix} \\
&= \begin{pmatrix} -16 & -7 \\ -9 & -4 \end{pmatrix}
\end{aligned}
$$
সুতরাং,
$$
\begin{aligned}
(ST)^{-1} - T^{-1} S^{-1} &= \begin{pmatrix} -16 & -7 \\ -9 & -4 \end{pmatrix} - \begin{pmatrix} -16 & -7 \\ -9 & -4 \end{pmatrix} \\
&= \begin{pmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 0 \end{pmatrix}
\end{aligned}
$$
যা একটি শূন্য ম্যাট্রিক্স।
অতএব, $(ST)^{-1} - T^{-1} S^{-1}$ একটি শূন্য ম্যাট্রিক্স। (দেখানো হলো)
(গ)
উদ্দীপক হতে পাই,
$$U = \begin{pmatrix} a & b & c \\ 2a^3+1 & 2b^3+1 & 2c^3+1 \\ a^2 & b^2 & c^2 \end{pmatrix}$$
অতএব, $U$ এর নির্ণায়ক:
$$|U| = \begin{vmatrix} a & b & c \\ 2a^3+1 & 2b^3+1 & 2c^3+1 \\ a^2 & b^2 & c^2 \end{vmatrix}$$
নির্ণায়কের সারি ও কলাম পরস্পর বিনিময় করলে নির্ণায়কের মানের কোনো পরিবর্তন হয় না। সারিগুলোকে কলামে রূপান্তর করে পাই:
$$|U| = \begin{vmatrix} a & 2a^3+1 & a^2 \\ b & 2b^3+1 & b^2 \\ c & 2c^3+1 & c^2 \end{vmatrix}$$
নির্ণায়কের ধর্ম অনুযায়ী, দ্বিতীয় কলামের যোগফলকে দুটি আলাদা নির্ণায়কে বিভক্ত করে পাই:
$$|U| = \begin{vmatrix} a & 2a^3 & a^2 \\ b & 2b^3 & b^2 \\ c & 2c^3 & c^2 \end{vmatrix} + \begin{vmatrix} a & 1 & a^2 \\ b & 1 & b^2 \\ c & 1 & c^2 \end{vmatrix}$$
প্রথম নির্ণায়কের দ্বিতীয় কলাম থেকে $2$ এবং প্রথম, দ্বিতীয় ও তৃতীয় সারি থেকে যথাক্রমে $a, b, c$ সাধারণ নিয়ে পাই:
$$\begin{vmatrix} a & 2a^3 & a^2 \\ b & 2b^3 & b^2 \\ c & 2c^3 & c^2 \end{vmatrix} = 2abc \begin{vmatrix} 1 & a^2 & a \\ 1 & b^2 & b \\ 1 & c^2 & c \end{vmatrix}$$
কলাম বিনিময় করে পাই (প্রথম ও দ্বিতীয় কলাম বিনিময় করলে চিহ্নের পরিবর্তন হয়, আবার দ্বিতীয় ও তৃতীয় কলাম বিনিময় করলে চিহ্নের পরিবর্তন হয়):
$$
\begin{aligned}
2abc \begin{vmatrix} 1 & a^2 & a \\ 1 & b^2 & b \\ 1 & c^2 & c \end{vmatrix} &= -2abc \begin{vmatrix} 1 & a & a^2 \\ 1 & b & b^2 \\ 1 & c & c^2 \end{vmatrix}
\end{aligned}
$$
দ্বিতীয় নির্ণায়কের ক্ষেত্রে, প্রথম ও দ্বিতীয় কলাম বিনিময় করলে পাই:
$$\begin{vmatrix} a & 1 & a^2 \\ b & 1 & b^2 \\ c & 1 & c^2 \end{vmatrix} = -\begin{vmatrix} 1 & a & a^2 \\ 1 & b & b^2 \\ 1 & c & c^2 \end{vmatrix}$$
এখন মানগুলো বসিয়ে পাই:
$$
\begin{aligned}
|U| &= -2abc \begin{vmatrix} 1 & a & a^2 \\ 1 & b & b^2 \\ 1 & c & c^2 \end{vmatrix} - \begin{vmatrix} 1 & a & a^2 \\ 1 & b & b^2 \\ 1 & c & c^2 \end{vmatrix} \\
&= -(2abc + 1) \begin{vmatrix} 1 & a & a^2 \\ 1 & b & b^2 \\ 1 & c & c^2 \end{vmatrix}
\end{aligned}
$$
এখন নির্ণায়কটিতে $R_1' = R_1 - R_2$ এবং $R_2' = R_2 - R_3$ সারি অপারেশন প্রয়োগ করে পাই:
$$|U| = -(2abc + 1) \begin{vmatrix} 0 & a-b & a^2-b^2 \\ 0 & b-c & b^2-c^2 \\ 1 & c & c^2 \end{vmatrix}$$
প্রথম কলামের সাপেক্ষে বিস্তার করে পাই:
$$
\begin{aligned}
|U| &= -(2abc + 1) \begin{vmatrix} a-b & (a-b)(a+b) \\ b-c & (b-c)(b+c) \end{vmatrix}
\end{aligned}
$$
প্রথম সারি থেকে $(a-b)$ এবং দ্বিতীয় সারি থেকে $(b-c)$ সাধারণ নিয়ে পাই:
$$
\begin{aligned}
|U| &= -(2abc + 1)(a-b)(b-c) \begin{vmatrix} 1 & a+b \\ 1 & b+c \end{vmatrix} \\
&= -(2abc + 1)(a-b)(b-c) \{1 \cdot (b+c) - 1 \cdot (a+b)\} \\
&= -(2abc + 1)(a-b)(b-c) (b+c-a-b) \\
&= -(2abc + 1)(a-b)(b-c)(c-a)
\end{aligned}
$$
অতএব,
$$|U| = -(2abc + 1)(a-b)(b-c)(c-a)$$
(প্রমাণিত)